Erken Yaşamı ve Eğitimi
Sir Ian Murray McKellen, 25 Mayıs 1939’da Burnley, Lancashire, İngiltere’de doğdu. Annesi Margery Lois Sutcliffe, babası ise inşaat mühendisi ve vaiz Denis Murray McKellen’dı. İskoç, Kuzey İrlandalı ve İngiliz kökenlere sahiptir.
Çocukluğunda ailesi ve ablası Jean ile birlikte Wigan’a taşındı ve II. Dünya Savaşı yıllarını burada geçirdi. Tiyatroya ilgisi küçük yaşlarda başladı; ailesi onu özellikle William Shakespeare oyunlarına götürerek bu ilgisini destekledi. Bolton School’da okul oyunlarında yer aldı ve ilk Shakespeare rolünü Twelfth Night oyunundaki Malvolio karakteriyle oynadı. Stratford-upon-Avon tiyatro festivallerinde Laurence Olivier, John Gielgud ve Ralph Richardson gibi oyuncuları izledi. 1961’de Bachelor of Arts derecesini aldı.
Tiyatro Kariyeri
McKellen sahneye ilk kez 1961’de Belgrade Theatre repertuvar topluluğunda çıktı. 1965’te ilk West End performansını sergiledi. 1969’da Prospect Theatre Company’ye katılarak Shakespeare’in Richard II ve Marlowe’un Edward II oyunlarında başroller üstlendi.
1970’lerde Royal Shakespeare Company ve National Theatre of Great Britain sahnelerinde önemli bir oyuncu hâline geldi. Pillars of the Community (1977), The Alchemist (1978), Bent (1979), Wild Honey (1984) ve Richard III (1995) ile Olivier Ödülleri kazandı.
Broadway’de ilk kez The Promise (1965) ile sahne aldı. Amadeus (1980) oyununda Antonio Salieri rolüyle En İyi Erkek Oyuncu Tony Ödülünü kazandı. Daha sonra Ian McKellen: Acting Shakespeare ile Tony adaylığı aldı; Wild Honey, Dance of Death, No Man’s Land ve Patrick Stewart ile birlikte sahnelediği Waiting for Godot gibi yapımlarla Broadway’e döndü.
Sinema ve Televizyon Çalışmaları
McKellen, sinemada özellikle Shakespeare uyarlaması Richard III (1995) filmindeki kral rolüyle dikkat çekti. Gods and Monsters (1998) filminde James Whale’i canlandırması ona önemli ödüller ve adaylıklar getirdi; bu rolle Golden Globe kazandı ve Oscar adaylığı elde etti.
Geniş kitleler tarafından X-Men filmlerindeki Magneto ve Peter Jackson’ın yönettiği The Lord of the Rings üçlemesindeki Gandalf rolleriyle tanındı. Gandalf karakterini daha sonra The Hobbit üçlemesinde de yeniden canlandırdı.
Diğer önemli film çalışmaları arasında A Touch of Love (1969), Plenty (1985), Six Degrees of Separation (1993), Restoration (1995), Cold Comfort Farm (1995), Apt Pupil (1998), Flushed Away (2006), Mr. Holmes (2015), Beauty and the Beast (2017) ve The Good Liar (2019) yer alır.
Ödülleri ve Unvanları
Ian McKellen, kariyeri boyunca Tony Ödülü, altı Olivier Ödülü ve Golden Globe Ödülü kazandı. Ayrıca iki Akademi Ödülü, beş BAFTA ve beş Emmy adaylığı elde etti.
Sanata katkıları nedeniyle Kraliçe II. Elizabeth tarafından şövalye unvanıyla onurlandırıldı. İngiliz kültüründe önemli bir figür olarak kabul edilen McKellen’a 2014’te Freedom of the City of London unvanı verildi.
LGBT Hakları ve Aktivizm
McKellen, 1988’de BBC Radio 4’te yaptığı açıklamayla eşcinsel olduğunu kamuoyuna duyurdu. Bu açıklama, Margaret Thatcher dönemindeki Section 28 yasası tartışmaları sırasında geldi. O tarihten sonra LGBT hakları konusunda aktif bir savunucu oldu.
Birleşik Krallık’taki LGBT hakları kuruluşu Stonewallun kurucuları arasında yer aldı. Ayrıca LGBT History Month, Pride London, Oxford Pride, GayGlos, LGBT Foundation ve FFLAG gibi oluşumlara destek verdi.
